Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen Editie 2018

Download hem hier: de nieuwe Eropaf Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen Editie 2018.

 

‘Als iemand verzuipt, dan trek je hem uit de sloot’

Verslag van de boekpresentatie van de Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen.

Is het mogelijk om een landelijk verbod op huisuitzettingen in te voeren? Daarover discussieerde de zaal met belangstellenden die naar Amersfoort waren gekomen voor de presentatie. Ondanks de zomerse warmte, een falende internetverbinding en natuurlijk te weinig tijd waren de aanwezigen in staat om op een opbouwende manier na te denken over een menselijker omgang met bewoners met huurschulden.

Circa zeventig mensen hadden de weg gevonden naar het zaaltje ‘Fluor’ op het terrein van de voormalige Prodentfabriek in Amersfoort. De bezoekers vormden een gemêleerd gezelschap van bewindvoerders, advocaten, schuldhulpverleners, gemeenteambtenaren, medewerkers van woningcorporaties en wat dies meer zij.

Eropaf!-methode bij een derde van de gemeenten

Ze worden vanaf het podium welkom geheten door Marc Räkers en Catelijne Akkermans, die samen, met financiële ondersteuning van het Fonds Kinderhulp, de Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen schreven. Räkers vertelt over vroegsignalering die nu landelijk bij een derde van de gemeenten gehanteerd wordt, gebaseerd op de Amsterdamse Vroeg- Eropaf! aanpak.

Als iemand twee maanden huurachterstand heeft, geeft de woningcorporatie een signaal aan het maatschappelijk werk of wijkteam. Die gaan op huisbezoek. Dan is er in principe nog tijd genoeg om in te grijpen in de financiële situatie van de huurder. Als zo’n systeem sluitend te krijgen valt, zullen veel uitzettingen voorkomen worden.

Akkermans vertelt op haar beurt dat het boekje ook is bedoeld als pamflet ‘om uit te delen aan belangrijke mensen in de sector’. Terwijl de digitale versie eigenlijk inhoudelijk interessanter is, vanwege de vele links die er in staan. Akkermans: ‘Het is een omgevallen boekenkast met veel voorbeelden van goede praktijken’. Nieuw in deze editie is de aandacht voor huisvesting als mensenrecht en de situatie van gezinnen.

Tien ontruimingen per dag

Er valt een sterke afname van het aantal huisuitzettingen te constateren, blijkt uit het boekje. Volgens Koepelorganisatie Aedes was er vorig jaar sprake van 3500 ontruimingen (met de nodige voorbehouden) tegen 4800 het jaar daarvoor. Dat is een positieve ontwikkeling. ‘Maar’, zegt de onderzoekster, ‘omgerekend is dat nog steeds zo’n tien ontruimingen per dag. Dat is nog steeds (te) veel. En daar zijn ook gezinnen bij. Hoeveel dat zijn, weten we niet: deze worden niet apart gemonitord door de woningcorporaties’.

Räkers polst of het mogelijk zou zijn om huisuitzettingen te verbieden. In 2014 pleitte de ChristenUnie daar al voor, in een debat over schuldhulpverlening. ‘Maar is dat te realiseren?’, vraagt Räkers aan de zaal. Karen van Brunschot van de Federatie Opvang vindt ‘dat het gewoon moet gebeuren’. Maar dan moeten mensen ook ondersteuning krijgen bij het oplossen van hun problemen. Ze noemt als voorbeeld de constructie van de ‘terugklapwoning’. Een externe organisatie, zoals de gemeente of een instelling voor maatschappelijke dienstverlening, neemt daarbij de betaling van de huur tijdelijk over, zodat de bewoner met schulden er – onder voorwaarden –  kan blijven wonen.

‘Zorgplicht’ van de gemeente

Bianca Berendsen van woningcorporatie Sité vertelt dat zij soms op het stadhuis geconfronteerd wordt met de opvatting dat ‘de gemeente geen incassobureau is en ook geen administratiekantoor’. Zij vindt echter dat een gemeente toch ook een zorgplicht heeft ten aanzien van haar inwoners. ‘Maar beleidsmakers staan soms heel erg ver weg van de werkelijkheid’, zegt ze.

Judith van Hout, van woningbouwstichting De Gemeenschap beschrijft hoe zij bij deze corporatie de zaken anders heeft aangepakt: het taalgebruik in brieven en website is aangepast. Er wordt duidelijk aangegeven dat ze bereid zijn om hulp te bieden. De incasso is anders georganiseerd: deurwaarders worden er pas in een laat stadium bij geroepen. En als er sprake is van schulden, wordt de huurder gemaand om toch een klein bedrag af te betalen, ook al is het maar tien euro.

‘Er is een lange adem nodig om problemen op te lossen’, zegt Van Hout. ‘Daarom streven we ernaar om samenwerking te realiseren tussen alle betrokken partners’. Zo wordt de corporatiemedewerker als hij op huisbezoek gaat, nu standaard begeleid door een maatschappelijk werker. Zo kan het dus ook.

‘Jeuk creëren bij ambtenaren

De discussie met de zaal gaat vervolgens over de diverse aspecten van een verbod op huisuitzetting. Zoals de mate waarin het Rotterdamse Convenant Preventie Huisuitzettingen werkzaam is. Grote handicap hiervan is dat het niet juridisch bindend is. Ander punt is het gebrek aan aandacht voor jongeren en hun financiële gedrag.

Docent schuldhulpverlening Emile den Os vindt dat ambtenaren van de gemeente bewust gemaakt zouden moeten worden over de gevolgen van hun handelen. Daarvoor is het zaak om ‘jeuk’ te creëren bij ambtenaren.

Iemand van ‘Schuldhulpmaatje’ is van mening dat het incassosysteem van de belastingdienst, dat buiten alle schuldhulpregelingen valt, gewijzigd zou moeten worden. Hetzelfde geldt voor de boetes van het CJIB. Pas dan kun je iets doen tegen het ontstaan van schulden. ‘Het werkt pas als alle crediteuren gelijk zijn’.

Mensen die geen hulpverlening willen

Michiel van Eijk, van de crisisopvang Utrecht, wijst erop dat sommige mensen geen hulpverlening willen. Er zijn mensen die hij elk jaar terug ziet komen. Marc Räkers vindt dat dergelijke mensen, die een puinhoop van hun leven maken, in feite niet wilsbekwaam zijn. Maar: ‘als iemand verzuipt, dan trek je hem uit de sloot’. En daarmee is een mooi adagium uitgesproken voor hoe de meeste mensen in de zaal erover denken. Na een welvoorziene lunch gaat iedereen weer huiswaarts, maar niet voordat ze een exemplaar van de Handreiking (of een aantal, voor belangrijke personen in de sector) hebben meegenomen van de tafel bij de uitgang.

 

Volg ons:
© Stichting Eropaf! 2017